Quẻ 64 · Hỏa Thủy Vị Tế

Quẻ Vị Tế có Ly là lửa ở trên, Khảm là nước ở dưới. Lửa bốc lên, nước chảy xuống, hai bên không gặp nhau nên chưa nấu được gì. Vị Tế nghĩa là chưa qua sông, việc còn dở dang. Sáu hào đều không đúng ngôi nhưng hào nào cũng có ứng, nghĩa là còn rối mà vẫn có thể thành nếu biết hợp sức. Đây là quẻ cuối của Kinh Dịch: Tự quái truyện nói vật không thể cùng, nên kết bằng chưa xong, mở ra một vòng mới.

1. Hào 1 · 初六

   濡其尾，吝。

   Nhu kỳ vĩ, lận.

   Ướt đuôi, đáng tiếc.

   Sơ Lục âm ở ngôi dương, ở đáy quẻ Khảm hiểm, sức yếu mà vội muốn qua sông nên ướt đuôi. Tiểu Tượng nói cũng là không biết đến chỗ giới hạn của mình. Như người vừa có chút vốn đã muốn mở cửa hàng lớn, chưa lượng sức nên thường phải dừng giữa chừng.

2. Hào 2 · 九二

   曳其輪，貞吉。

   Duệ kỳ luân, trinh cát.

   Kéo ghì bánh xe lại, giữ chính thì tốt.

   Cửu Nhị dương ở ngôi âm, tuy không chính nhưng đắc trung, ứng với Lục Ngũ ở ngôi tôn. Có tài mà biết ghìm lại, không vượt mặt người trên, Tiểu Tượng nói nhờ ở giữa mà đi được đường chính. Như một nhân viên giỏi trong lúc công ty còn khó khăn, chịu khó hỗ trợ lãnh đạo, không vội tách ra làm riêng.

3. Hào 3 · 六三

   未濟，征凶，利涉大川。

   Vị tế, chinh hung, lợi thiệp đại xuyên.

   Chưa qua được, cứ tiến đi thì xấu, lợi vượt sông lớn.

   Lục Tam âm ở ngôi dương, không trung không chính, ở cuối quẻ Khảm, sức chưa đủ mà muốn tiến một mình nên xấu; Tiểu Tượng quy về chỗ ngôi không đúng. Câu sau lại nói lợi vượt sông lớn: Trình Di hiểu là nếu biết nương vào người cương mạnh thì có thể qua, còn Chu Hi ngờ câu kinh thiếu chữ. Như người muốn đổi nghề: tự lao vào thì dễ vấp, nhưng có người dẫn dắt và kế hoạch rõ thì có thể bước qua.

4. Hào 4 · 九四

   貞吉，悔亡，震用伐鬼方，三年有賞于大國。

   Trinh cát, hối vong, chấn dụng phạt Quỷ Phương, tam niên hữu thưởng vu đại quốc.

   Giữ chính thì tốt, hối tiếc mất đi. Dốc sức đánh nước Quỷ Phương, ba năm được nước lớn ban thưởng.

   Cửu Tứ dương ở ngôi âm, không đúng ngôi nhưng đã ra khỏi hiểm, bước vào quẻ Ly sáng, lại ở gần Lục Ngũ. Giữ chính mà gắng sức thì hối tiếc qua đi, Tiểu Tượng nói chí đã được thực hiện. Như người nhận vực dậy một dự án đang chìm, phải bền bỉ mấy năm, nhưng làm đến nơi thì thường được ghi nhận xứng đáng.

5. Hào 5 · 六五

   貞吉，无悔，君子之光，有孚，吉。

   Trinh cát, vô hối, quân tử chi quang, hữu phu, cát.

   Giữ chính thì tốt, không hối tiếc. Ánh sáng của người quân tử, có lòng tin, tốt.

   Lục Ngũ âm ở ngôi tôn, đắc trung, là chủ quẻ Ly văn minh, khiêm nhường và ứng với Cửu Nhị cương mạnh ở dưới. Biết dùng người tài bằng lòng thành nên ánh sáng tỏa ra, Tiểu Tượng khen ánh sáng ấy rạng rỡ mà tốt. Như người đứng đầu không giỏi mọi thứ nhưng biết tin và trao quyền cho người giỏi, cả tập thể nhờ đó mà sáng lên.

6. Hào 6 · 上九

   有孚于飲酒，无咎，濡其首，有孚失是。

   Hữu phu vu ẩm tửu, vô cữu, nhu kỳ thủ, hữu phu thất thị.

   Tin tưởng mà thong thả uống rượu, không lỗi. Đến mức ướt cả đầu thì dù có lòng tin cũng mất chỗ đúng.

   Thượng Cửu dương ở cuối quẻ, thời chưa xong sắp chuyển, nên có thể yên lòng chờ, vui vừa phải mà không lỗi. Nhưng vui đến mức say ướt đầu thì niềm tin thành buông thả, Tiểu Tượng nói cũng là không biết tiết độ. Như nhóm làm việc ăn mừng khi hợp đồng còn chưa ký: vui thì được, quá đà thì dễ hỏng việc ở bước cuối.

Việc chưa xong là lúc cần thận trọng và kiên nhẫn nhất. Hãy lượng sức, đặt mọi thứ vào đúng chỗ, nhờ người hợp sức, và giữ sức đến bước cuối cùng.

• Quẻ hỗ既濟63 · Ký Tế
• Quẻ đảo既濟63 · Ký Tế
• Quẻ đối既濟63 · Ký Tế
• Quẻ trước既濟63 · Ký Tế
• Quẻ sau乾1 · Càn