豫
Quẻ 16 · Lôi Địa Dự
Thượng quái: Chấn (Lôi, Mộc) · Hạ quái: Khôn (Địa, Thổ)
Lôi Địa Dự: quẻ của niềm vui và sự hứng khởi, như sấm vang khỏi đất. Nên thuận lòng người mà làm, vui có chừng mực và luôn chuẩn bị trước.
Tượng quẻ
Quẻ Dự có Chấn là sấm ở trên, Khôn là đất ở dưới. Sấm từ trong đất vang ra, khí xuân động, muôn vật bừng tỉnh vui mừng. Chữ Dự nghĩa là vui vẻ, an lạc, và cũng có nghĩa là dự bị, sửa soạn trước. Quẻ chỉ có một hào dương là Cửu Tứ, năm hào âm đều theo, như một người khởi xướng được mọi người hưởng ứng. Trình Di nhấn mạnh niềm vui này đến từ chỗ thuận lẽ mà động, còn Chu Hi lưu ý vui quá thì dễ mê.
Thoán từ
利建侯行師。
Lợi kiến hầu hành sư.
Lợi cho việc dựng người đứng đầu và đem quân ra đi.
Thoán truyện nói thuận mà động nên vui; trời đất cũng thuận mà động nên mặt trời mặt trăng không sai, bốn mùa không lệch. Khi lòng người vui và thuận, những việc lớn như lập người cầm đầu hay khởi một cuộc ra quân đều có xu hướng dễ thành. Như trưởng nhóm khởi động dự án đúng lúc cả nhóm đang hứng khởi và đồng thuận, việc đi nhanh hơn hẳn so với lúc ai cũng mệt mỏi.
Đại Tượng
雷出地奮，豫。先王以作樂崇德，殷薦之上帝，以配祖考。
Lôi xuất địa phấn, Dự. Tiên vương dĩ tác nhạc sùng đức, ân tiến chi Thượng đế, dĩ phối tổ khảo.
Sấm ra khỏi đất, vang động mạnh mẽ, là hình tượng quẻ Dự. Các vua đời trước theo đó mà làm nhạc, đề cao đức, long trọng dâng lên Thượng đế, lấy tổ tiên phối cùng.
Tiếng sấm đầu xuân như tiếng nhạc của đất trời, nên người xưa làm nhạc để nói niềm vui chung và tỏ lòng biết ơn nguồn cội. Niềm vui có gốc thì bền, không trôi tuột thành vui chơi. Như một ngôi trường kỷ niệm ngày thành lập: có văn nghệ, có lời tri ân thầy cô đi trước, ai dự xong cũng thấy gắn bó hơn.
Hào từ
Hào 1 · 初六
鳴豫，凶。
Minh dự, hung.
Vui mà khoe ra ầm ĩ, xấu.
Sơ Lục âm nhu ở dưới cùng, ứng với Cửu Tứ là chủ quẻ, được chỗ dựa nên đắc ý kêu vang. Tiểu Tượng nói chí đã cùng quẫn nên xấu, tức người chỉ biết hả hê thì không còn hướng đi. Như nhân viên vừa được sếp khen đã khoe khắp nơi, dễ gây ghen ghét và tự làm mình mất đà.
Hào 2 · 六二
介于石，不終日，貞吉。
Giới vu thạch, bất chung nhật, trinh cát.
Cứng cỏi như đá, chẳng đợi hết ngày đã thấy cơ mà lui, giữ chính thì tốt.
Lục Nhị âm ở vị âm, trung chính, không ứng với ai, giữa thời ai cũng mải vui mà vẫn đứng vững như đá. Thấy dấu hiệu chệch là lui ngay, không chờ đến hết ngày; Tiểu Tượng nói đó là nhờ trung chính. Như người trong một cuộc nhậu thấy câu chuyện bắt đầu chuyển sang bàn chuyện chạy chọt, xin phép về sớm mà không cần ai nhắc.
Hào 3 · 六三
盱豫，悔。遲有悔。
Hu dự, hối. Trì hữu hối.
Ngước mắt trông lên người trên mà vui, sẽ hối; chần chừ không sửa cũng có hối.
Lục Tam âm nhu ở vị dương, không trung không chính, lại ở sát Cửu Tứ, nên cứ ngóng lên người có thế để tìm vui. Tiểu Tượng nói là vì vị trí không thích đáng. Như người chỉ chờ sếp để ý mình mới thấy vui, biết vậy là sai mà chậm đổi thì càng để lâu càng tiếc.
Hào 4 · 九四
由豫，大有得。勿疑，朋盍簪。
Do dự, đại hữu đắc. Vật nghi, bằng hạp trâm.
Niềm vui do mình mà có, được lớn. Đừng nghi ngờ, bạn bè tụ về như tóc gom vào cây trâm.
Do dự ở đây không phải chần chừ, mà là niềm vui của cả quẻ do Cửu Tứ mà ra: hào dương duy nhất, năm hào âm đều theo. Tiểu Tượng nói chí được thi hành lớn; chỉ cần lấy lòng thành mà đối, đừng nghi ngờ, thì bạn bè sẽ tụ về như tóc gom vào cây trâm. Như người khởi xướng một nhóm thiện nguyện bằng tấm lòng thật, không so đo, mọi người tự tìm đến góp sức.
Hào 5 · 六五
貞疾，恆不死。
Trinh tật, hằng bất tử.
Giữ chính mà như mang bệnh, lâu dài vẫn không chết.
Lục Ngũ mềm yếu ở ngôi tôn nhưng cưỡi trên Cửu Tứ cứng mạnh, quyền thực nằm ở người dưới, nên lời hào mượn hình ảnh bệnh dai dẳng để nói thế bị kìm hãm. Tiểu Tượng giảng: khổ vì cưỡi trên hào cương, còn đứng được lâu là vì đạo trung chưa mất. Như người chủ một doanh nghiệp gia đình mà quyền điều hành nằm ở người quản lý, vị thế bị lấn nhưng giữ được nền nếp nên cơ nghiệp vẫn đứng.
Hào 6 · 上六
冥豫，成有渝，无咎。
Minh dự, thành hữu du, vô cữu.
Mê muội trong vui, việc dù đã thành nếp mà biết thay đổi thì không lỗi.
Thượng Lục âm nhu ở cuối thời Dự, vui đến mức tối tăm, mất cả tỉnh táo. Tiểu Tượng hỏi: mê vui ở trên cùng thì sao dài lâu được. Nhưng lời hào vẫn mở lối: đã thành thói rồi mà biết đổi thì không lỗi. Như người sa vào ăn chơi, thức trắng nhiều tháng, nếu tỉnh ra và đổi thói quen thì vẫn kịp lấy lại nhịp sống.
Khi hỏi về
Công việc
Không khí hứng khởi, thuận để khởi động việc mới hay kêu gọi người cùng làm. Nên tận dụng lúc mọi người đồng lòng, nhưng chuẩn bị kỹ như nghĩa dự bị của quẻ. Tránh khoe thành tích sớm và mải vui mà lơ là việc chính.
Tình duyên
Mối quan hệ có xu hướng vui vẻ, nhiều dịp hẹn hò, gặp gỡ. Nên giữ niềm vui có chiều sâu, quan tâm thật thay vì chỉ vui chơi bề mặt. Đừng để những cuộc vui với bạn bè lấn mất thời gian dành cho nhau.
Tiền bạc
Tâm trạng vui dễ khiến chi tiêu thoải mái quá tay. Nên lập quỹ dự phòng, chi cho niềm vui trong giới hạn đã định. Đây là lúc thuận để chuẩn bị nguồn lực cho việc sắp làm.
Nhà cửa
Gia đình có xu hướng nhiều dịp sum vầy, tiếng cười. Nên giữ nếp sinh hoạt để niềm vui không thành bừa bộn, và dành thời gian nhớ về ông bà, cội nguồn.
Học tập
Có hứng thú thì việc học có xu hướng đi nhanh. Nên tận dụng sự hào hứng để học phần khó, nhưng để ý các thú giải trí dễ chiếm hết giờ học. Lên kế hoạch trước cho kỳ thi là đúng tinh thần dự bị.
Sức khỏe
Vui chơi, tiệc tùng nhiều có thể làm giờ ngủ xáo trộn. Nên giữ nhịp sinh hoạt đều, vui có chừng mực, dành thời gian nghỉ thật sự. Khi có dấu hiệu bất thường về sức khỏe, hãy hỏi ý kiến bác sĩ.
Lời khuyên
Niềm vui là nguồn sức mạnh khi đến từ chỗ thuận lẽ và lòng người đồng thuận. Nên tận dụng sự hứng khởi để làm việc lớn, nhưng chuẩn bị kỹ, vui có chừng mực và biết dừng trước khi mê.
Quẻ liên quan
Có việc đang băn khoăn? Gieo một quẻ cho riêng câu hỏi của bạn.
Gieo quẻNội dung tham khảo theo kinh điển Kinh Dịch, không phải lời tiên đoán.