Quẻ 21 · Hỏa Lôi Phệ Hạp

Quẻ Phệ Hạp có Ly là lửa, là chớp ở trên, Chấn là sấm ở dưới. Hình quẻ như cái miệng: hào dưới cùng và hào trên cùng là hai hàm, hào dương thứ tư là vật chắn ngang ở giữa. Phệ là cắn, hạp là khép lại, phải cắn vỡ vật cản thì miệng mới hợp được. Sấm chủ uy, chớp chủ sáng, nên quẻ nói về việc dùng sự sáng suốt và cứng rắn để trừ cái gây trở ngại. Chu Hi và Trình Di đều liên hệ quẻ này với việc xét xử, đặt pháp luật cho công bằng.

1. Hào 1 · 初九

   屨校滅趾，无咎。

   Lũ giảo diệt chỉ, vô cữu.

   Chân mang cùm che mất ngón chân, không có lỗi.

   Sơ Cửu ở dưới cùng, chưa có địa vị, là người phạm lỗi nhỏ lúc ban đầu nên chỉ chịu phạt nhẹ ở chân. Tiểu Tượng nói phạt như vậy để không đi tiếp vào đường sai. Như đứa trẻ lần đầu nói dối bị nhắc nghiêm, nhờ vậy mà không thành thói, nên rốt cuộc lại không thành lỗi.

2. Hào 2 · 六二

   噬膚滅鼻，无咎。

   Phệ phu diệt tị, vô cữu.

   Cắn vào miếng thịt mềm, ngập mất cả mũi, không có lỗi.

   Lục Nhị âm ở vị âm, trung chính, xử việc dễ như cắn thịt mềm, nhưng lại cưỡi trên Sơ Cửu cương cứng nên phải dùng lực mạnh đến ngập cả mũi. Tiểu Tượng nói đó là vì cưỡi lên hào cương. Như người quản lý mới gặp nhân viên cứng đầu, việc không khó nhưng phải tỏ thái độ dứt khoát, hơi mạnh tay mà vẫn đúng.

3. Hào 3 · 六三

   噬腊肉，遇毒；小吝，无咎。

   Phệ tích nhục, ngộ độc; tiểu lận, vô cữu.

   Cắn miếng thịt khô lâu năm, gặp phải chất độc; hơi đáng tiếc, nhưng không có lỗi.

   Lục Tam âm nhu ở vị dương, không trung không chính, như người sức yếu mà phải xử việc cũ dai dẳng, nên bị phản ứng khó chịu. Tiểu Tượng nói gặp độc là vì ngôi không xứng. Như người mới vào ban quản trị chung cư phải gỡ một vụ tranh chấp nhiều năm, bị nói ra nói vào, nhưng việc làm là đúng nên không đáng trách.

4. Hào 4 · 九四

   噬乾胏，得金矢，利艱貞，吉。

   Phệ can chỉ, đắc kim thỉ, lợi gian trinh, cát.

   Cắn miếng thịt khô còn dính xương, được mũi tên bằng đồng; lợi ở chỗ chịu gian khó mà giữ chính, tốt.

   Cửu Tứ là hào dương nằm chắn giữa miệng, chính là vật cứng nhất phải cắn, nhưng tự mình cũng có tính cương để đối phó. Mũi tên đồng tượng cho sự cứng và thẳng. Tiểu Tượng nhắc rằng tuy tốt nhưng chưa sáng tỏ trọn vẹn, vì phải gắng sức nhiều. Giống người phải xử một vụ việc rối ren trong cơ quan, cần cả cứng rắn lẫn ngay thẳng và nhẫn nại.

5. Hào 5 · 六五

   噬乾肉，得黃金，貞厲，无咎。

   Phệ can nhục, đắc hoàng kim, trinh lệ, vô cữu.

   Cắn miếng thịt khô, được vàng; giữ chính và luôn lo sự nguy thì không có lỗi.

   Lục Ngũ âm nhu ở ngôi tôn, đắc trung, việc phải xử khó hơn thịt mềm nhưng dễ hơn thịt có xương. Hoàng là màu của sự trung chính, kim là sự cứng rắn. Tiểu Tượng nói không lỗi vì xử được thỏa đáng. Như người đứng đầu tính mềm mỏng nhưng khi phân xử thì công tâm, vẫn luôn tự nhắc mình đừng chủ quan.

6. Hào 6 · 上九

   何校滅耳，凶。

   Hà giảo diệt nhĩ, hung.

   Cổ mang gông che mất cả tai, xấu.

   Thượng Cửu ở cuối quẻ, cương quá mức, là người tích lỗi đến cùng mà không sửa. Tiểu Tượng giải rằng vì tai nghe không sáng, tức không chịu nghe lời can ngăn. Giống người được nhắc nhiều lần về một thói xấu mà vẫn bỏ ngoài tai, đến khi hậu quả chồng chất thì khó gỡ.

Điều gì đang chắn ngang thì nên xử lý dứt khoát, nhưng phải sáng suốt và công bằng. Sửa lỗi từ khi còn nhỏ thì nhẹ nhàng, để lâu mà không nghe can ngăn thì khó gỡ.

• Quẻ hỗ蹇39 · Kiển
• Quẻ đảo賁22 · Bí
• Quẻ đối井48 · Tỉnh
• Quẻ trước觀20 · Quán
• Quẻ sau賁22 · Bí