井

Quẻ 48 · Thủy Phong Tỉnh

Thượng quái: Khảm (Thủy, Thủy) · Hạ quái: Tốn (Phong, Mộc)

Thủy Phong Tỉnh: quẻ của cái giếng, nguồn nuôi người không cạn. Nên giữ gìn, sửa sang giá trị cốt lõi và làm trọn việc đến bước cuối.

Tượng quẻ

Quẻ Tỉnh có Khảm là nước ở trên, Tốn là gỗ ở dưới. Cái gàu bằng gỗ thả xuống lòng nước rồi kéo nước lên, đó là hình ảnh cái giếng. Làng có thể dời đi nơi khác nhưng giếng thì vẫn ở đó, ai qua cũng múc được. Chữ Tỉnh vẽ hình miệng giếng có khung gỗ vuông. Trình Di xem giếng là tượng của sự nuôi dưỡng bền bỉ và cái đạo không đổi giữa những thứ đổi thay.

Thoán từ

改邑不改井，无喪无得，往來井井。汔至亦未繘井。羸其瓶，凶。

Cải ấp bất cải tỉnh, vô táng vô đắc, vãng lai tỉnh tỉnh. Ngật chí diệc vị duật tỉnh. Luy kỳ bình, hung.

Đổi ấp mà không đổi giếng, không mất cũng không được thêm, người qua kẻ lại đều dùng giếng. Gàu gần tới miệng mà dây chưa kéo lên khỏi giếng. Làm vỡ cái bình, xấu.

Thoán truyện nói giếng nuôi người mà không bao giờ cùng, đổi ấp không đổi giếng là nhờ cương trung. Giếng cho nước đều đặn, không vơi vì nhiều người múc, cũng không đầy thêm khi ít người dùng. Nhưng kéo gàu gần tới miệng mà để vỡ bình thì công cốc, Thoán truyện nói là chưa có công. Như làm một dự án đến bước bàn giao lại sơ suất, bao công sức trước đó dễ thành uổng.

Đại Tượng

木上有水，井；君子以勞民勸相。

Mộc thượng hữu thủy, Tỉnh; quân tử dĩ lao dân khuyến tướng.

Trên gỗ có nước là hình tượng quẻ Tỉnh; người quân tử theo đó vỗ về, khích lệ dân chăm làm và khuyên mọi người giúp đỡ lẫn nhau.

Cây hút nước từ đất đưa lên tận ngọn, gàu gỗ kéo nước từ đáy giếng lên cho người dùng. Người quân tử cũng làm như vậy, khơi sức của mọi người lên và nối họ lại với nhau. Như một tổ trưởng khu phố vận động bà con cùng góp công sửa con đường chung, nhà này giúp nhà kia.

Hào từ

  1. Hào 1 · 初六

    井泥不食，舊井无禽。

    Tỉnh nê bất thực, cựu tỉnh vô cầm.

    Giếng toàn bùn, không uống được; giếng cũ bỏ hoang, đến chim cũng không ghé.

    Sơ Lục âm nhu ở dưới cùng, như lớp bùn đáy giếng, không có hào dương nào ứng để kéo lên. Tiểu Tượng nói bùn vì ở dưới thấp, giếng cũ không chim vì thời đã bỏ nó. Như một kỹ năng lâu không rèn luyện, đến lúc cần thì không còn ai tìm tới. Muốn được dùng thì trước hết phải tự nạo vét, làm mới mình.

  2. Hào 2 · 九二

    井谷射鮒，瓮敝漏。

    Tỉnh cốc xạ phụ, úng tệ lậu.

    Nước giếng như khe nhỏ chỉ đủ rót cho cá diếc, cái vò thì sứt vỡ, rò rỉ.

    Cửu Nhị dương cương, đắc trung, có mạch nước, nhưng Cửu Ngũ ở trên cũng là dương nên không ứng, nước không được kéo lên mà chảy xuống phía Sơ Lục. Tiểu Tượng nói đó là vì không có ai cùng. Như người giỏi mà không có ai tiến cử, tài năng chỉ dùng vào việc vụn vặt. Nên tìm môi trường và người hiểu mình, đồng thời giữ cái vò của mình cho lành.

  3. Hào 3 · 九三

    井渫不食，為我心惻，可用汲，王明，並受其福。

    Tỉnh tiết bất thực, vị ngã tâm trắc, khả dụng cấp, vương minh, tịnh thụ kỳ phúc.

    Giếng đã khơi trong mà không ai uống, khiến lòng ta xót xa; nước ấy múc dùng được, nếu vua sáng suốt thì mọi người cùng được hưởng phúc.

    Cửu Tam dương ở vị dương, đắc chính, ứng với Thượng Lục, nước đã trong nhưng còn ở quẻ dưới nên chưa được dùng. Tiểu Tượng nói người đi đường cũng thấy xót, mong có vua sáng để cùng hưởng phúc. Như một nhân viên giỏi bị bỏ quên ở góc phòng, gặp được người lãnh đạo tinh tường thì không chỉ người ấy mà cả tập thể cùng được lợi.

  4. Hào 4 · 六四

    井甃，无咎。

    Tỉnh trứu, vô cữu.

    Xây lát lại thành giếng, không lỗi.

    Lục Tứ âm ở vị âm, đắc chính, ở sát dưới Cửu Ngũ, sức chưa đủ để đem nước cho nhiều người nhưng biết lo sửa sang. Tiểu Tượng nói đó là sửa giếng. Như một cửa hàng tạm đóng cửa vài ngày để sửa lại bếp, sắp xếp lại quy trình, tưởng là chậm nhưng chính là chuẩn bị cho những ngày phục vụ tốt hơn.

  5. Hào 5 · 九五

    井洌，寒泉食。

    Tỉnh liệt, hàn tuyền thực.

    Giếng trong mát, mạch nước suối lạnh được người uống.

    Cửu Ngũ dương cương, trung chính, ở ngôi tôn, là mạch nước tốt nhất của giếng. Tiểu Tượng nói được uống là nhờ trung chính. Như một quán ăn nấu ngon, sạch sẽ, không cần quảng cáo rầm rộ mà khách vẫn tìm đến, vì cái thật tốt thường tự có người biết.

  6. Hào 6 · 上六

    井收勿幕，有孚元吉。

    Tỉnh thu vật mạc, hữu phu nguyên cát.

    Nước giếng đã kéo lên, đừng đậy nắp lại; có lòng tin, rất tốt.

    Thượng Lục ở trên cùng, là lúc giếng đã thành công, nước đến tay người dùng. Tiểu Tượng nói rất tốt ở chỗ trên cùng là sự thành tựu lớn. Giếng hay là giếng mở cho mọi người. Như người có kiến thức sẵn lòng chia sẻ, giống một thư viện mở cửa, giá trị càng lan rộng thì càng có ý nghĩa.

Khi hỏi về

Công việc

Nên chú trọng nền tảng: chuyên môn, uy tín, quy trình. Những thứ ấy như cái giếng, đổi chỗ làm vẫn mang theo được. Làm việc gì cũng nên chăm chút đến bước cuối, đừng để hỏng ở khâu sắp xong.

Tình duyên

Tình cảm bền thường được nuôi bằng sự quan tâm đều đặn, như nước giếng không cạn. Nên giữ lòng chân thành, thỉnh thoảng cùng nhau nhìn lại để làm mới mối quan hệ.

Tiền bạc

Nguồn thu ổn định quan trọng hơn khoản lời bất chợt. Nên giữ gìn và đầu tư vào kỹ năng làm ra tiền của mình, đồng thời rà lại những chỗ đang rò rỉ chi tiêu.

Nhà cửa

Gia đình như cái giếng chung, ai cũng nhờ vào. Nên cùng nhau giữ gìn nếp nhà, sửa những chỗ hỏng hóc, và giúp đỡ hàng xóm láng giềng khi có dịp.

Học tập

Kiến thức nền là mạch nước lâu dài. Nên ôn lại cái gốc, làm trọn từng phần trước khi sang phần mới, và chia sẻ điều đã học với bạn bè.

Sức khỏe

Sức khỏe như cái giếng, cần được giữ gìn và nạo vét đều đặn. Nên uống đủ nước, ngủ đủ giấc, giữ nhịp sống điều độ. Khi có vấn đề sức khỏe, hãy gặp bác sĩ để được thăm khám.

Lời khuyên

Giá trị thật như cái giếng: ở yên một chỗ mà nuôi được nhiều người. Nên giữ gìn và sửa sang cái nền của mình, làm việc đến nơi đến chốn, và sẵn lòng chia sẻ điều tốt với người khác.

Quẻ liên quan

Có việc đang băn khoăn? Gieo một quẻ cho riêng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ

Nội dung tham khảo theo kinh điển Kinh Dịch, không phải lời tiên đoán.