Quẻ 30 · Thuần Ly

Quẻ Ly gồm hai quái Ly chồng lên nhau, đều là lửa, là mặt trời, ánh sáng nối tiếp ánh sáng. Mỗi quái có một hào âm ở giữa hai hào dương, như ngọn lửa rỗng ở lòng mà sáng ra ngoài. Chữ Ly ở đây nghĩa là nương bám: lửa phải bám vào vật mới cháy, mặt trời mặt trăng bám vào trời, cây cỏ bám vào đất. Trình Di và Chu Hi đều nhấn mạnh cái sáng phải nương vào lẽ chính, lại cần đức mềm thuận như con bò cái mới bền.

1. Hào 1 · 初九

   履錯然，敬之无咎。

   Lý thác nhiên, kính chi vô cữu.

   Bước chân còn lộn xộn, biết kính cẩn thận trọng thì không lỗi.

   Sơ Cửu là hào dương ở vị dương, đầu quẻ, như buổi sáng vừa thức dậy, việc đến dồn dập dễ rối chân. Hào cương nên hăng hái, nhưng Tiểu Tượng dạy kính cẩn là để tránh lỗi. Như nhân viên mới ngày đầu nhận nhiều việc, nên chậm lại một nhịp, hỏi kỹ trước khi làm.

2. Hào 2 · 六二

   黃離，元吉。

   Hoàng ly, nguyên cát.

   Ánh sáng màu vàng, rất tốt.

   Lục Nhị âm ở vị âm, vừa trung vừa chính, là chủ của quẻ. Màu vàng là màu của chính giữa, Tiểu Tượng nói tốt lớn vì được đạo trung. Ánh sáng dịu, ấm, không chói gắt, như người hòa giải trong xóm nói năng công bằng, ôn tồn nên ai cũng nghe.

3. Hào 3 · 九三

   日昃之離，不鼓缶而歌，則大耋之嗟，凶。

   Nhật trắc chi ly, bất cổ phẫu nhi ca, tắc đại điệt chi ta, hung.

   Mặt trời xế bóng, không gõ vò sành mà ca hát thì sẽ than thở như người già lụ khụ, xấu.

   Cửu Tam dương ở vị dương, cuối quái dưới, như ánh sáng đã qua chính ngọ. Tiểu Tượng hỏi ánh chiều sao giữ lâu được, ý nói thịnh rồi có lúc suy là lẽ thường. Có người đón nhận nhẹ nhàng, vui với hiện tại, có người than thở nuối tiếc. Như người sắp nghỉ hưu, chọn sống vui với gia đình và sở thích thường thấy nhẹ lòng hơn ôm mãi nỗi tiếc chức vụ.

4. Hào 4 · 九四

   突如其來如，焚如，死如，棄如。

   Đột như kỳ lai như, phần như, tử như, khí như.

   Bất ngờ ập đến, như lửa đốt, như chết lụi, như bị vứt bỏ.

   Cửu Tứ dương ở vị âm, không trung không chính, vừa sang quái trên đã xông thẳng lên sát Lục Ngũ, như ngọn lửa bùng đột ngột. Lửa bốc nhanh thì tàn cũng nhanh, Tiểu Tượng nói không có chỗ nào dung chứa. Như người mới vào đã muốn lấn lướt cấp trên, vồ vập rồi bị gạt ra. Sức nóng cần đi kèm sự từ tốn.

5. Hào 5 · 六五

   出涕沱若，戚嗟若，吉。

   Xuất thế đà nhược, thích ta nhược, cát.

   Nước mắt tuôn như mưa, buồn lo than thở, tốt.

   Lục Ngũ âm ở vị dương, đắc trung mà không chính, ở ngôi tôn nhưng bị hai hào dương mạnh kẹp hai bên. Biết lo, biết sợ đến rơi nước mắt nên không kiêu, vì thế được tốt, Tiểu Tượng nói nhờ nương vào ngôi vương công chính đáng. Như người mới lên quản lý giữa những cấp dưới giỏi hơn mình, biết lo nghĩ, thận trọng thường giữ được vị trí lâu hơn kẻ tự mãn.

6. Hào 6 · 上九

   王用出征，有嘉折首，獲匪其醜，无咎。

   Vương dụng xuất chinh, hữu gia chiết thủ, hoạch phỉ kỳ xú, vô cữu.

   Vua dùng người này ra quân, có công lớn là bắt được kẻ cầm đầu, còn những kẻ a dua thì không bắt, không có lỗi.

   Thượng Cửu dương cương ở cuối quẻ Ly, sáng suốt đến cùng nên đủ sức chỉnh đốn. Tiểu Tượng nói ra quân là để làm cho nước ngay ngắn, không phải để trừng phạt tràn lan. Như người quản lý xử lý sai phạm, xử đúng người gây chuyện chính, còn người bị lôi kéo thì nhắc nhở và cho cơ hội sửa.

Ánh sáng nào cũng cần chỗ nương, nên hãy gắn mình với điều chính đáng và người tử tế. Giữ sự sáng suốt đều đặn, mềm mỏng, khiêm hòa, và tránh bùng lên vội vàng rồi chóng tàn.

• Quẻ hỗ大過28 · Đại Quá
• Quẻ đảo離30 · Ly
• Quẻ đối坎29 · Khảm
• Quẻ trước坎29 · Khảm
• Quẻ sau咸31 · Hàm