Quẻ 45 · Trạch Địa Tụy

Quẻ Tụy có Đoài là đầm ở trên, Khôn là đất ở dưới. Nước từ khắp nơi chảy dồn về một chỗ trũng mà thành đầm, đó là hình ảnh của sự quy tụ. Quẻ dưới thuận, quẻ trên vui, lại có Cửu Ngũ cương trung ứng với Lục Nhị, nên người với người dễ hợp lại. Chữ Tụy nghĩa là nhóm họp, như cỏ mọc thành bụi. Trình Di lưu ý rằng chỗ đông người cũng là chỗ dễ sinh tranh chấp, nên tụ phải có đạo và có phòng bị.

1. Hào 1 · 初六

   有孚不終，乃亂乃萃，若號一握為笑，勿恤，往无咎。

   Hữu phu bất chung, nãi loạn nãi tụy, nhược hào nhất ác vi tiếu, vật tuất, vãng vô cữu.

   Có lòng tin mà không giữ trọn, nên khi thì rối loạn khi thì tụ họp. Nếu lên tiếng kêu gọi, dù bị một nhóm người cười chê, cũng đừng lo, cứ đi tới thì không lỗi.

   Sơ Lục âm nhu ở dưới cùng, vốn ứng với Cửu Tứ, nhưng bị hai hào âm ở giữa che lấp nên lòng dao động. Tiểu Tượng nói đó là vì chí bị rối. Như người mới vào một tập thể, lưỡng lự giữa các nhóm nhỏ, nghe người này người kia mà không biết theo ai. Mạnh dạn tìm đến người mình thật sự tin, dù có người cười, thường tốt hơn cứ đứng chơi vơi.

2. Hào 2 · 六二

   引吉，无咎，孚乃利用禴。

   Dẫn cát, vô cữu, phu nãi lợi dụng thược.

   Được dẫn dắt mà đến thì tốt, không lỗi; có lòng thành thì dù lễ mọn cũng có lợi.

   Lục Nhị mềm thuận, trung chính, ứng với Cửu Ngũ ở ngôi tôn, nên được kéo lên cùng tụ. Tiểu Tượng nói tốt và không lỗi vì đức trung chưa thay đổi. Giống người có năng lực mà khiêm tốn, được giới thiệu vào một nhóm làm việc tốt. Không cần quà cáp lớn, sự chân thành và giữ mình như cũ là đủ để được tin.

3. Hào 3 · 六三

   萃如，嗟如，无攸利，往无咎，小吝。

   Tụy như, ta như, vô du lợi, vãng vô cữu, tiểu lận.

   Muốn tụ họp mà chỉ than thở, chẳng có gì lợi; đi tới thì không lỗi, chỉ hơi đáng tiếc.

   Lục Tam âm ở vị dương, không trung không chính, Thượng Lục ở trên cũng là âm nên không có ứng. Muốn gắn với ai cũng không đúng chỗ, đành than vãn. Tiểu Tượng nói đi thì không lỗi vì người ở trên mềm thuận đón nhận. Như người thấy mình lạc lõng ở chỗ làm, ngồi kêu ca không giải quyết được gì, chủ động tìm người cùng chí hướng thì dù ngại ngùng chút ít vẫn hơn.

4. Hào 4 · 九四

   大吉，无咎。

   Đại cát, vô cữu.

   Phải rất tốt thì mới không lỗi.

   Cửu Tứ dương ở vị âm, không chính, lại ở sát dưới Cửu Ngũ mà được ba hào âm bên dưới tụ về. Tiểu Tượng nói vì vị không xứng, nên phải làm thật trọn vẹn mới khỏi lỗi. Như một phó phòng được nhân viên quý mến hơn cả trưởng phòng, càng phải làm việc chu đáo, đưa mọi người về mục tiêu chung, tránh để thành phe riêng.

5. Hào 5 · 九五

   萃有位，无咎。匪孚，元永貞，悔亡。

   Tụy hữu vị, vô cữu. Phỉ phu, nguyên vĩnh trinh, hối vong.

   Tụ họp mà có ngôi vị, không lỗi. Có người chưa tin, thì giữ đức lớn, lâu dài và chính bền, hối hận sẽ mất.

   Cửu Ngũ dương cương, trung chính, ở ngôi tôn, ứng với Lục Nhị, là trung tâm của sự quy tụ. Nhưng Tiểu Tượng nói có ngôi mà chí chưa sáng rộng, vì người tụ về chưa hẳn đã phục tận lòng. Như người mới được bổ nhiệm làm trưởng nhóm, chức vụ chỉ cho cái danh. Muốn được tin thật thì cần bền bỉ bằng cách đối xử công bằng và làm việc đến nơi đến chốn.

6. Hào 6 · 上六

   齎咨涕洟，无咎。

   Tê tư thế di, vô cữu.

   Than thở, nước mắt nước mũi chảy ròng, không lỗi.

   Thượng Lục âm nhu ở chỗ tận cùng của quẻ, không có ứng, muốn tụ mà không ai cùng. Tiểu Tượng nói đó là vì chưa yên ở chỗ trên cao. Như người vừa nghỉ hưu, rời chỗ đông vui, thấy mình lẻ loi mà buồn. Biết buồn để nhìn lại, chủ động nối lại với bạn bè, người thân, thì nỗi buồn ấy không thành lỗi.

Sự tụ họp bền khi có giá trị chung chính đáng, người dẫn dắt đáng tin và lòng thành của từng người. Lúc đang đông vui, nên nghĩ sẵn phương án cho những điều không lường trước.

• Quẻ hỗ漸53 · Tiệm
• Quẻ đảo升46 · Thăng
• Quẻ đối大畜26 · Đại Súc
• Quẻ trước姤44 · Cấu
• Quẻ sau升46 · Thăng