Quẻ 55 · Lôi Hỏa Phong

Quẻ Phong có Chấn là sấm ở trên, Ly là lửa, là chớp ở dưới, sấm chớp cùng đến một lúc. Bên trong sáng, bên ngoài động, sáng suốt mà biết hành động nên đạt tới chỗ lớn thịnh. Chữ Phong nghĩa là đầy đặn, dồi dào, như mùa màng bội thu. Nhưng Thoán truyện nhắc ngay: mặt trời đứng bóng rồi sẽ xế, trăng tròn rồi sẽ khuyết, trời đất đầy vơi theo thời. Trình Di và Chu Hi đều xem đây là quẻ dạy cách ở trong thịnh mà không quên lẽ biến đổi.

1. Hào 1 · 初九

   遇其配主，雖旬无咎，往有尚。

   Ngộ kỳ phối chủ, tuy tuần vô cữu, vãng hữu thượng.

   Gặp người chủ xứng đôi với mình, tuy ngang nhau mà không lỗi, tiến tới thì được quý trọng.

   Sơ Cửu là đầu quái Ly, sáng, gặp Cửu Tứ là đầu quái Chấn, động. Hai hào đều dương, vốn không ứng, nhưng sáng và động cần nhau nên gặp nhau thành bạn đồng lực. Tiểu Tượng nhắc ngang nhau thì không lỗi, vượt quá mức ngang nhau thì sinh hại. Như hai người cùng góp vốn làm ăn, giữ phần ai nấy rõ ràng thì bền, một bên lấn quá thì dễ đổ vỡ.

2. Hào 2 · 六二

   豐其蔀，日中見斗，往得疑疾，有孚發若，吉。

   Phong kỳ bộ, nhật trung kiến đẩu, vãng đắc nghi tật, hữu phu phát nhược, cát.

   Màn che dày đặc, giữa trưa mà thấy sao Bắc Đẩu; đi tới thì bị nghi ngờ, ghét bỏ; lấy lòng thành mà khơi mở thì tốt.

   Lục Nhị trung chính, là chủ của quái Ly, rất sáng, nhưng người ứng ở trên là Lục Ngũ âm nhu, không sáng, như mặt trời bị màn che kín đến mức giữa trưa thấy sao. Vội tiến lên góp ý thì dễ bị nghi kỵ, Tiểu Tượng nói nên lấy lòng tin mà khơi chí người trên. Như nhân viên giỏi gặp cấp trên chưa hiểu mình, kiên nhẫn chứng minh bằng việc làm thật thường hiệu quả hơn tranh cãi.

3. Hào 3 · 九三

   豐其沛，日中見沬，折其右肱，无咎。

   Phong kỳ bái, nhật trung kiến muội, chiết kỳ hữu quăng, vô cữu.

   Màn che dày hơn nữa, giữa trưa mà thấy cả sao nhỏ; gãy cánh tay phải, không lỗi.

   Cửu Tam dương cương ở cuối quái Ly, có tài, nhưng ứng với Thượng Lục mờ tối ở chỗ không có quyền, nên càng bị che lấp. Tiểu Tượng nói không thể làm việc lớn, như người mất cánh tay phải thì không dùng được sức. Biết thời không cho phép mà lui lại thì không có lỗi. Như người thấy dự án bị cắt nguồn lực, nhận ra và thu hẹp việc mình làm thay vì cố ôm cho bằng được.

4. Hào 4 · 九四

   豐其蔀，日中見斗，遇其夷主，吉。

   Phong kỳ bộ, nhật trung kiến đẩu, ngộ kỳ di chủ, cát.

   Màn che dày đặc, giữa trưa mà thấy sao Bắc Đẩu; gặp được người chủ ngang hàng với mình, tốt.

   Cửu Tứ dương ở vị âm, không chính, lại sát Lục Ngũ mờ yếu, nên Tiểu Tượng nói vị không xứng, chỗ ấy u tối chưa sáng. Nhưng Tứ gặp được Sơ Cửu, người cùng chí ở dưới, hai bên hợp sức thì tiến được. Như một trưởng nhóm trong công ty trì trệ, tìm được một đồng nghiệp tâm huyết để cùng làm thì việc bắt đầu chuyển động.

5. Hào 5 · 六五

   來章，有慶譽，吉。

   Lai chương, hữu khánh dự, cát.

   Đón được những người tài đức sáng đẹp đến, có điều mừng và tiếng khen, tốt.

   Lục Ngũ âm nhu ở ngôi tôn, tự mình không đủ sáng, nhưng đắc trung và biết khiêm, nên chiêu mời được người tài như Lục Nhị đến giúp. Tiểu Tượng nói cái tốt là có điều mừng chung. Như một người chủ không giỏi mọi mặt nhưng biết trọng dụng người giỏi, kết quả và tiếng tốt có xu hướng đến cùng lúc.

6. Hào 6 · 上六

   豐其屋，蔀其家，窺其戶，闃其无人，三歲不覿，凶。

   Phong kỳ ốc, bộ kỳ gia, khuy kỳ hộ, khuých kỳ vô nhân, tam tuế bất địch, hung.

   Làm nhà cho to lớn, lại che kín cả nhà mình; nhìn qua cửa thì vắng lặng không người, ba năm không thấy ai, xấu.

   Thượng Lục âm nhu ở cuối thời thịnh, xây nhà cao như muốn bay lượn tận chân trời, Tiểu Tượng nói vậy. Nhà càng to càng đóng kín, Tiểu Tượng gọi là tự giấu mình, rốt cuộc không còn ai qua lại. Thịnh đến tột mà kiêu, tự cô lập, thường dẫn tới cảnh trống vắng. Như người thành đạt rồi xa lánh bạn cũ, chỉ ở trong ngôi nhà lớn của mình, dần dà không còn ai để chia sẻ.

Lúc đang thịnh, hãy sống sáng sủa như mặt trời giữa trưa: minh bạch, rộng lượng, biết chia sẻ. Nhớ rằng đầy rồi sẽ vơi, nên khiêm nhường và đừng tự khép mình trong thành công.

• Quẻ hỗ大過28 · Đại Quá
• Quẻ đảo旅56 · Lữ
• Quẻ đối渙59 · Hoán
• Quẻ trước歸妹54 · Quy Muội
• Quẻ sau旅56 · Lữ