Quẻ 8 · Thủy Địa Tỷ

Quẻ Tỷ có Khảm là nước ở trên, Khôn là đất ở dưới. Nước thấm vào đất, đất giữ lấy nước, hai bên khăng khít không kẽ hở. Chữ Tỷ nghĩa là kề cận, nương tựa, thân thiết với nhau. Cả quẻ chỉ có Cửu Ngũ là hào dương, ở ngôi tôn, trung chính, năm hào âm đều hướng về, như nhiều người cùng theo một người đức độ. Trình Di nói người ta không thể sống một mình nên phải thân nhau, nhưng thân với ai và thân cách nào mới là điều hệ trọng.

1. Hào 1 · 初六

   有孚，比之，无咎。有孚盈缶，終來有它，吉。

   Hữu phu, tỷ chi, vô cữu. Hữu phu doanh phẫu, chung lai hữu tha, cát.

   Có lòng thành mà gần gũi thì không lỗi. Lòng thành đầy như nước đầy vò sành, cuối cùng có điều tốt từ nơi khác đến.

   Sơ Lục âm ở vị dương, ở dưới cùng, không có ứng ở trên, nhưng là người đến với Tỷ sớm nhất. Không có quan hệ sẵn, chỉ có lòng thành đầy ắp như vò sành đựng đầy nước, mộc mạc mà thật, Tiểu Tượng nói nhờ thế có điều tốt từ bên ngoài đến. Như người mới chuyển đến khu phố, sống tử tế, chân thật với hàng xóm, lâu dần được giúp đỡ từ những người mình không ngờ.

2. Hào 2 · 六二

   比之自內，貞吉。

   Tỷ chi tự nội, trinh cát.

   Gần gũi từ bên trong, giữ chính thì tốt.

   Lục Nhị âm ở vị âm, trung chính, ở nội quái, ứng với Cửu Ngũ. Sự gắn bó xuất phát từ lòng mình, không vì lợi cũng không bị ép, Tiểu Tượng nói như thế là không tự đánh mất mình. Như nhân viên gắn bó với công ty vì tin người lãnh đạo và tin việc mình làm, chứ không chỉ vì lương, nên vẫn giữ được phẩm giá.

3. Hào 3 · 六三

   比之匪人。

   Tỷ chi phỉ nhân.

   Gần gũi với kẻ không phải người tốt.

   Lục Tam âm ở vị dương, không trung không chính, trên dưới đều là hào âm, nơi ứng là Thượng Lục cũng âm, quanh mình không có ai đáng tựa. Tiểu Tượng than rằng thế chẳng đáng thương sao. Chơi với người không đúng thường kéo mình vào những chuyện không hay, như người trẻ theo nhóm bạn chỉ rủ nhau tiêu xài, sa đà lúc nào không biết.

4. Hào 4 · 六四

   外比之，貞吉。

   Ngoại tỷ chi, trinh cát.

   Gần gũi với bên ngoài, giữ chính thì tốt.

   Lục Tứ âm ở vị âm, đắc chính, ở ngoại quái, không ứng với Sơ Lục nhưng ở sát ngay dưới Cửu Ngũ. Tiểu Tượng nói thân với người hiền ở ngoài là để theo người trên. Như người chủ động tìm đến học việc với một người thầy giỏi ngoài vòng quen biết cũ, mở rộng quan hệ theo hướng tốt.

5. Hào 5 · 九五

   顯比。王用三驅，失前禽，邑人不誡，吉。

   Hiển tỷ. Vương dụng tam khu, thất tiền cầm, ấp nhân bất giới, cát.

   Sự gần gũi sáng tỏ. Vua đi săn chỉ vây ba mặt, để mất con thú chạy về phía trước, người trong ấp không cần răn đe, tốt.

   Cửu Ngũ dương ở vị dương, trung chính, ở ngôi tôn, là trung tâm mà các hào hướng về. Cách thu phục người là công khai, rộng lượng, như vua đi săn chừa một mặt: con nào chạy đi thì thôi, con nào đến thì nhận. Tiểu Tượng nói bỏ kẻ nghịch, nhận kẻ thuận, người dưới không phải răn mà vẫn theo vì người trên giữ đạo trung. Như người quản lý không giữ chân ai bằng ép buộc, ai muốn đi thì vui vẻ chia tay, nhờ thế người ở lại càng gắn bó.

6. Hào 6 · 上六

   比之无首，凶。

   Tỷ chi vô thủ, hung.

   Muốn gần gũi mà không có khởi đầu, xấu.

   Thượng Lục âm ở vị âm, ở trên cùng, đã vượt qua Cửu Ngũ, là kẻ đến sau cùng mà Thoán từ gọi là hậu phu. Không có khởi đầu tốt thì khó có kết cục tốt, Tiểu Tượng nói không có chỗ để đi đến cuối. Như người lúc bạn bè cần thì vắng mặt, đến khi nhóm đã thành công mới muốn nhập vào, thường thấy mình lạc lõng.

Người ta không sống một mình được, nên hãy chọn kỹ người để gần và đến với họ bằng lòng thành. Khi đã thấy đúng thì đừng chần chừ, vì người đến sau cùng thường mất chỗ đứng.

• Quẻ hỗ剝23 · Bác
• Quẻ đảo師7 · Sư
• Quẻ đối大有14 · Đại Hữu
• Quẻ trước師7 · Sư
• Quẻ sau小畜9 · Tiểu Súc