剝

Quẻ 23 · Sơn Địa Bác

Thượng quái: Cấn (Sơn, Thổ) · Hạ quái: Khôn (Địa, Thổ)

Sơn Địa Bác: quẻ của sự bóc mòn, suy giảm dần từ gốc. Nên thuận thời mà dừng, giữ mình, củng cố nền móng và chờ lúc vận chuyển sang hướng mới.

Tượng quẻ

Quẻ Bác có Cấn là núi ở trên, Khôn là đất ở dưới. Núi cao mà đứng trên nền đất mềm, chân núi bị xói mòn dần thì có ngày sạt lở. Năm hào âm từ dưới đẩy lên, chỉ còn một hào dương sót lại trên cùng, như lá cây rụng gần hết vào cuối thu. Chữ Bác nghĩa là bóc, gọt, làm rơi rụng. Trình Di giảng đây là thời tiểu nhân lấn lướt, người quân tử nên thuận thời mà dừng, không cố đối đầu.

Thoán từ

不利有攸往。

Bất lợi hữu du vãng.

Không lợi nếu tiến hành việc gì.

Thoán truyện nói đó là lúc cái mềm yếu làm biến đổi cái cứng mạnh, tiểu nhân đang lớn mạnh. Người hiểu chuyện thì thuận theo mà dừng lại, vì lẽ trời có lúc vơi lúc đầy, lúc tiêu lúc trưởng. Như người buôn bán gặp lúc thị trường đi xuống, thu hẹp lại, giữ vốn và giữ khách quen, thay vì liều mở rộng.

Đại Tượng

山附於地，剝；上以厚下，安宅。

Sơn phụ ư địa, Bác; thượng dĩ hậu hạ, an trạch.

Núi dựa vào đất là hình tượng quẻ Bác; người ở trên theo đó mà hậu đãi người dưới để yên chỗ ở của mình.

Núi cao mấy cũng dựa vào đất, nền mỏng thì núi lở. Người ở trên muốn vững thì phải lo cho người dưới, vì đó là móng nhà của mình. Như chủ một xưởng nhỏ lúc khó khăn vẫn cố giữ lương cho thợ, nhờ vậy khi qua cơn thì người còn ở lại, việc còn chạy.

Hào từ

Hào 1 · 初六
剝牀以足，蔑貞凶。
Bác sàng dĩ túc, miệt trinh hung.
Gọt giường từ chân giường, làm mất sự chính, xấu.
Sơ Lục là hào âm ở dưới cùng, sự bóc mòn bắt đầu từ chân giường, chỗ thấp nhất và ít ai để ý. Tiểu Tượng nói đó là để diệt từ dưới lên. Như một tập thể bắt đầu xuống cấp từ những việc nhỏ: đi trễ, làm qua loa, gian lận vặt. Nhận ra sớm và giữ nếp từ gốc là cách hợp với lời hào.
Hào 2 · 六二
剝牀以辨，蔑貞凶。
Bác sàng dĩ biện, miệt trinh hung.
Gọt giường đến thanh giường, làm mất sự chính, xấu.
Lục Nhị âm ở vị âm, trung chính, nhưng sự bóc mòn đã lên tới chỗ nối giữa chân và mặt giường. Tiểu Tượng nói vì chưa có ai cùng, tức không có ứng giúp ở trên. Giống người thấy cái sai đang lan trong nhóm mà một mình chưa đủ sức ngăn, lúc ấy nên giữ mình cho ngay và tìm người cùng chí.
Hào 3 · 六三
剝之，无咎。
Bác chi, vô cữu.
Ở thời bóc mòn mà tự tách khỏi bầy của mình, không có lỗi.
Lục Tam âm ở vị dương, nằm giữa bầy âm nhưng lại riêng ứng với Thượng Cửu là hào dương duy nhất. Tiểu Tượng nói không lỗi vì đã lìa bỏ các hào âm trên dưới mà theo người quân tử. Như người trong một nhóm đang làm sai mà dám tách ra, đứng về phía điều đúng dù bị bạn bè xa lánh.
Hào 4 · 六四
剝牀以膚，凶。
Bác sàng dĩ phu, hung.
Gọt giường đến tận da người nằm, xấu.
Lục Tứ đã qua quẻ trên, sự bóc mòn không còn ở cái giường mà chạm tới chính người nằm trên đó. Tiểu Tượng nói lúc này nguy cơ đã sát bên. Như sự trì trệ trong công ty đã ảnh hưởng thẳng đến thu nhập và công việc của từng người, không thể làm ngơ được nữa mà phải cẩn trọng giữ mình.
Hào 5 · 六五
貫魚，以宮人寵，无不利。
Quán ngư, dĩ cung nhân sủng, vô bất lợi.
Xâu cá thành chuỗi, dẫn các cung nhân vào được vua yêu, không gì không lợi.
Lục Ngũ đứng đầu năm hào âm, đắc trung, ở ngay dưới Thượng Cửu. Hào này dẫn cả bầy âm theo thứ tự như xâu cá, như hoàng hậu dẫn cung nhân vào hầu vua, tức đem đám đông quy về người quân tử. Tiểu Tượng nói rốt cuộc không có lỗi. Như người trưởng nhóm biết dẫn cả nhóm quay về nề nếp đúng, thì thế suy có thể chuyển.
Hào 6 · 上九
碩果不食，君子得輿，小人剝廬。
Thạc quả bất thực, quân tử đắc dư, tiểu nhân bác lư.
Trái lớn còn trên cành không bị ăn mất; người quân tử được xe, kẻ tiểu nhân thì tự bóc mái nhà của mình.
Thượng Cửu là hào dương cuối cùng còn sót lại, như trái lớn trên cành giữ hạt giống cho mùa sau. Tiểu Tượng nói quân tử được xe là được dân nâng đỡ, còn tiểu nhân bóc mái nhà thì rốt cuộc chẳng còn chỗ dùng. Như lúc doanh nghiệp khó khăn, người giữ chữ tín được mọi người tin cậy, còn kẻ chỉ lo vơ vét thì tự phá chỗ che thân của chính mình.

Khi hỏi về

Công việc

Có xu hướng là giai đoạn chững lại hoặc nhiều yếu tố bất lợi. Không nên mở rộng hay đối đầu lúc này, mà nên giữ việc cốt lõi, củng cố quan hệ với người làm cùng. Giữ năng lực và uy tín như giữ hạt giống cho thời sau.

Tình duyên

Mối quan hệ có thể đang hao mòn vì những điều nhỏ bị bỏ qua lâu ngày. Nên nhìn lại các thói quen làm tổn thương nhau và chăm lại từ việc nhỏ. Tránh những quyết định lớn khi cảm xúc đang xuống.

Tiền bạc

Nên thận trọng, ưu tiên giữ vốn hơn tìm lời. Rà soát các khoản đang thất thoát âm thầm và cắt bớt chi tiêu không cần thiết. Chưa phải lúc mạo hiểm.

Nhà cửa

Hợp với việc chăm sửa nền nếp và cả nhà cửa: những chỗ hư hỏng nhỏ, những hiểu lầm chưa nói. Người lớn trong nhà nên quan tâm nhiều hơn tới người nhỏ. Nền vững thì nhà yên.

Học tập

Có thể thấy hứng thú giảm hoặc kết quả chững lại. Nên quay về ôn lại kiến thức nền thay vì học thêm cái mới. Giữ nhịp học đều đặn dù ít, chờ lúc tinh thần trở lại.

Sức khỏe

Thời điểm hợp để chậm lại, nghỉ ngơi nhiều hơn và bớt ôm việc. Nên chú ý các thói quen nhỏ đang làm mình mệt mỏi dần, như ngủ ít hay bỏ bữa. Khi có dấu hiệu bất thường về sức khỏe, hãy gặp bác sĩ để được khám và tư vấn.

Lời khuyên

Khi thời thế đang đi xuống, nên thuận thời mà dừng, giữ mình và lo cho nền móng. Như trái lớn còn trên cành, điều tốt đẹp giữ được hôm nay là hạt giống cho lúc khởi sắc.

Quẻ liên quan

Có việc đang băn khoăn? Gieo một quẻ cho riêng câu hỏi của bạn.

Gieo quẻ

Nội dung tham khảo theo kinh điển Kinh Dịch, không phải lời tiên đoán.