Quẻ 5 · Thủy Thiên Nhu

Quẻ Nhu có Khảm là nước, là hiểm ở trên, Càn là trời, là sức mạnh ở dưới. Mây đã bốc lên trời, mưa sắp xuống mà chưa xuống, mọi vật chỉ còn biết chờ. Chữ Nhu nghĩa là đợi, cũng có nghĩa là thứ cần dùng, như cỏ cây cần mưa. Càn mạnh mà không lao vào hiểm, biết dừng lại đợi, nên Thoán truyện nói cứng mạnh mà không sa lầy thì không đến nỗi khốn cùng. Trình Di nhấn mạnh rằng chờ không phải ngồi không, mà là giữ chính và nuôi sức cho lúc tiến.

1. Hào 1 · 初九

   需于郊，利用恆，无咎。

   Nhu vu giao, lợi dụng hằng, vô cữu.

   Chờ ở cánh đồng ngoài xa, lợi ở sự bền lâu, không lỗi.

   Sơ Cửu dương ở vị dương, đắc chính, nằm xa hiểm Khảm nhất, như người đứng chờ ở cánh đồng ngoài thành. Tiểu Tượng nói không xông vào chỗ khó mà đi, lại giữ được nếp thường nên không lỗi. Khi việc còn xa, cứ sống nhịp bình thường, làm tốt phần việc hằng ngày, như người chờ kết quả xét tuyển vẫn đi học, đi làm đều đặn.

2. Hào 2 · 九二

   需于沙，小有言，終吉。

   Nhu vu sa, tiểu hữu ngôn, chung cát.

   Chờ trên bãi cát, có chút lời ra tiếng vào, cuối cùng tốt.

   Cửu Nhị dương ở vị âm, đắc trung, không có ứng, đã tiến gần bờ nước hơn nên bắt đầu có lời bàn tán, trách móc. Tiểu Tượng nói lòng rộng rãi ở giữa, tuy có chút lời qua lại nhưng kết thúc tốt. Như người đang chờ dự án được duyệt, nghe đồng nghiệp bàn ra tán vào, giữ bình thản và không cãi lại thường là cách hay.

3. Hào 3 · 九三

   需于泥，致寇至。

   Nhu vu nê, trí khấu chí.

   Chờ trong bùn lầy, tự chuốc cho giặc cướp kéo đến.

   Cửu Tam dương ở vị dương, quá cứng và không đắc trung, lại đứng sát Khảm, như người đã lội vào bùn ngay mép nước. Tiểu Tượng nói cái hại ở bên ngoài nhưng chính mình gọi nó đến, nếu kính cẩn thận trọng thì không đến nỗi hỏng. Giống người nôn nóng ký hợp đồng khi chưa đọc kỹ điều khoản, tự đặt mình vào thế dễ bị lợi dụng.

4. Hào 4 · 六四

   需于血，出自穴。

   Nhu vu huyết, xuất tự huyệt.

   Chờ ở chỗ máu, ra khỏi hang.

   Lục Tứ âm ở vị âm, đắc chính, đã bước vào Khảm nên ở giữa chỗ thương tổn, may có Sơ Cửu ứng ở dưới. Tiểu Tượng nói biết thuận mà nghe theo, nhờ mềm mỏng không chống cự nên ra được khỏi hang hiểm. Như người lỡ vào một tình thế căng thẳng ở chỗ làm, bình tĩnh lắng nghe, làm theo quy trình thường tìm được lối ra hơn là phản ứng gay gắt.

5. Hào 5 · 九五

   需于酒食，貞吉。

   Nhu vu tửu thực, trinh cát.

   Chờ bên rượu và cơm, giữ chính thì tốt.

   Cửu Ngũ dương ở vị dương, trung chính, ở ngôi tôn, là chủ của quẻ Nhu. Giữa hiểm mà vẫn bình thản ăn uống, vì biết thời rồi sẽ đến, Tiểu Tượng nói tốt là nhờ trung chính. Như chủ doanh nghiệp giữa giai đoạn khó vẫn giữ nhịp làm việc, chăm lo cho nhân viên, không vội xoay chuyển lớn mà đợi thị trường hồi lại.

6. Hào 6 · 上六

   入于穴，有不速之客三人來，敬之終吉。

   Nhập vu huyệt, hữu bất tốc chi khách tam nhân lai, kính chi chung cát.

   Vào trong hang, có ba người khách không mời mà đến, kính trọng họ thì cuối cùng tốt.

   Thượng Lục âm ở vị âm, ở trên cùng, là chỗ tận cùng của hiểm và của sự chờ, không còn đợi được nữa nên như rơi vào hang. Ba vị khách không mời là ba hào dương của Càn tiến lên; Thượng Lục ứng với Cửu Tam, biết đón tiếp kính trọng thì được giúp, Tiểu Tượng nói tuy vị không thật xứng nhưng chưa mất mát lớn. Lúc bế tắc, người lạ hay việc ngoài dự tính có khi lại là lối ra, như người đang khó khăn bỗng có một khách hàng mới tìm đến.

Chờ đợi cũng là một việc cần làm cho khéo: giữ lòng tin, giữ nếp sống và chuẩn bị sức. Đừng vì sốt ruột mà tự lội vào bùn, khi thời đến thì mạnh dạn bước qua sông.

• Quẻ hỗ睽38 · Khuê
• Quẻ đảo訟6 · Tụng
• Quẻ đối晉35 · Tấn
• Quẻ trước蒙4 · Mông
• Quẻ sau訟6 · Tụng